INOWROCŁAW

INOWROCŁAW – historyczna stolica Kujaw Zachodnich, dziś miasto powiatowe województwa kujawsko-pomorskiego, położone na Szlaku Piastowskim. Najstarsza wzmianka źródłowa o nim pochodzi z 1185 roku, kiedy to na mocy przywileju księcia mazowieckiego Leszka Białego Inowrocław, zwany wówczas „Novus Vladislaw”, przyznany został biskupstwu włocławskiemu. W XIII wieku był już grodem obronnym, stolicą samodzielnego księstwa kujawskiego, otrzymując prawa miejskie. W tym czasie Inowrocław spełniał ważną rolę polityczną, będąc miejscem zjazdów i układów, a w drugiej połowie XIII wieku siedzibą wojewodów inowrocławskich. O miasto często toczono bitwy z Krzyżakami, było kilkakrotnie palone i niszczone. 10 lutego 1321 roku w kościele św. Mikołaja ogłoszono wyrok sądu papieskiego, zobowiązujący Krzyżaków do zwrotu Polsce zagarniętego Pomorza Gdańskiego. W mieście często gościł król Kazimierz Wielki, który w 1343 roku zawarł tu pokój z Krzyżakami, a królowa Jadwiga w 1397 roku przepowiedziała klęskę Zakonu w obecności wielkiego mistrza Konrada von Jungingen. W XIV wieku, by wzmocnić obronność miasta, otoczono je murami obronnymi. W latach 1655–60 oraz w roku 1704 miały miejsce najazdy szwedzkie, które w znaczny sposób zniszczyły miasto. W wyniku pierwszego rozbioru Polski Inowrocław dostał się pod zabór pruski. W latach 1806–15 miasto należało do Księstwa Warszawskiego, a władzę w nim znów sprawowali Polacy. W roku 1873 powstała kopalnia i warzelnia soli oraz wybudowano węzeł kolejowy, co bardzo korzystnie wpłynęło na rozkwit miasta. Z inicjatywy dra Zygmunta Wilkońskiego założone zostało w 1875 roku uzdrowisko wraz z otaczającym go parkiem, a w 1882 w Mątwach powstała fabryka sody. Mieszkańcy Inowrocławia dali dowody patriotyzmu, uczestnicząc w powstaniu kościuszkowskim i zasilając szeregi powstania listopadowego [1830 r.], poznańskiego [1848 r.] oraz styczniowego [1863 r.]. W czasie zaboru pruskiego Inowrocław był widownią licznych manifestacji przeciwko narastającej germanizacji. Wielkie protesty odbyły się przeciwko zmianie nazwy miasta na „Hohensalza” przez radę miejską. Pierwszy wiec odbył się 21 września, a drugi znacznie większy 16 października 1904 roku w hotelu „Bast”, na który przybyło ponad dwa tysiące mieszkańców miasta oraz okolicznych wsi i miasteczek. Decydującym momentem w narastającej fali buntu przeciw pruskiemu zaborcy był zryw zbrojny mieszkańców Inowrocławia 5 stycznia 1919 roku. Przy znaczącej pomocy powstańców pod dowództwem porucznika Pawła Cymsa miasto zostało wyzwolone. 6 stycznia 1919 roku Inowrocław znowu był wolny i polski.Lata międzywojenne upływały pod znakiem rozwoju uzdrowiska i drobnych zakładów pracy. Nie były one w stanie zapewnić pracę wszystkim potrzebującym, dochodziło do strajków i demonstracji. Podczas jednej z nich 27 czerwca 1926 roku policja użyła broni palnej, krwawo rozprawiając się z protestującymi. Dwóch protestujących robotników – Łucjan Kruszyński i Franciszek Król – zginęło od kul policji. Te dramatyczne wydarzenia odbiły się głośnym echem w całym kraju. 8 września 1939 roku Niemcy zdobyli miasto po krótkich walkach z garstką obrońców rekrutujących się z żołnierzy rozbitych jednostek oraz młodzieży gimnazjalnej i harcerzy. W czasie hitlerowskiej okupacji doszło ponownie do germanizacji życia miasta. Niszczono polskie pomniki, szkoły, zbiory bibliotek, eksponaty muzeum, nastąpiły masowe aresztowania i deportacje do obozów koncentracyjnych. Miasto zostało wyzwolone przez Armię Czerwoną 21 stycznia 1945 roku. Po drugiej wojnie światowej nastąpił dynamiczny rozwój Inowrocławia. Powstały 4 nowe osiedla mieszkaniowe, oddano do użytku wiele obiektów kultury, m.in.: Inowrocławski Dom Kultury, KMPiK, Bibliotekę Publiczną, Szkołę Muzyczną, Młodzieżowy Dom Kultury, a także krytą pływalnię i stadion sportowy. Wybudowano lub rozbudowano wiele zakładów pracy, jak: „Modus”, „Igal”, Huta „Irena”, Mątwy II, Drukarnia, Mleczarnia itp. Rozwinęło się inowrocławskie uzdrowisko. W 1986 roku zakończyła się eksploatacja soli z inowrocławskich pokładów. W tym miejscu trzeba zaznaczyć,że historia i rozwój Inowrocławia od czasów Średniowiecza związane były z wydobyciem soli. Ilustracją historii miasta są jego zabytki. W Inowrocławiu do najciekawszych zaliczyć można: kościół „Ruina” w stylu romańskim z XII wieku, fragmenty murów obronnych z XIV wieku, kościół gotycki Św. Mikołaja, dom rodzinny Jana Kasprowicza w Szymborzu. Wiele pamiątek z ciekawej przeszłości naszego miasta zobaczyć można w Muzeum im. Jana Kasprowicza.

mgr Bronisław Majewski ........................

Komplet pocztówek oraz album do nabycia w naszym biurze