|
|
|
.za- zakoñczenie lub czê¶æ segmentu adresu internetowego, wskazuj±ca, ¿e miejsce zosta³o utworzone lub odnosi siê do Republiki Po³udniowej AfrykiZaawansowany replikator plików- (Advanced Port Replicator) urz±dzenie stosowane w komputerach przeno¶nych, umo¿liwiaj±ce do³±czenie dodatkowych urz±dzeñ, takich jak mysz czy zewnêtrzna klawiatura.Zabezpieczanie danych- u¿ywanie ró¿nych ¶rodków i metod w celu ochrony posiadanych informacji; dotyczy to z jednej strony zabezpieczenia przed utrat± wskutek awarii sprzêtu czy b³êdów w programach - do tego jedynym skutecznym sposobem jest systematyczne tworzenie kopii bezpieczeñstwa najistotniejszych danych, a z drugiej ochrony przed dostêpem osób niepowo³anych - do tego celu s³u¿± specjalne programy koduj±ce dane, zamykaj±ce dostêp do dysku lub wybranych katalogów; ponadto ka¿dy komputer jest wyposa¿ony w funkcjê ochrony has³em dostêpu do ca³ego systemu; dziêki temu bez znajomo¶ci has³a nie jest mo¿liwe uruchomienie komputera.Zabezpieczenie gwiazdkami- (Asterisk protection) to zabezpieczenie przed podejrzeniem podawanego na ekranie has³a dostêpu poprzez ukazywanie gwiazdek w miejsce liter wpisywanego has³a; zabezpieczenie to u¿ywane jest miêdzy innymi w systemie Microsoft Windows; w systemie MS-DOS stosowane jest podobne zabezpieczenie zwane wpisywaniem bez echa.Zabezpieczenie przed kopiowaniem- (Copy protection) producenci oprogramowania u¿ywaj± ró¿nych metod zabezpieczania swych produktów przed nielegalnym kopiowaniem, najczêstszym ¶rodkiem jest numer licencji, który nale¿y podaæ w trakcie instalacji, aby mog³a byæ ona kontynuowana; w przypadku programów rozprowadzanych na CD-ROM-ach zwykle stosuje siê zabezpieczenie polegaj±ce na tym, ¿e aby mo¿na by³o uruchomiæ program, w napêdzie musi siê znajdowaæ dysk CD; nie jest to co prawda stuprocentowe zabezpieczenie, lecz skopiowanie dysku CD jest do¶æ k³opotliwe dla wiêkszo¶ci u¿ytkowników; wielu grom z kolei towarzyszy obszerna instrukcja obs³ugi, natomiast w samym programie na kolejnych poziomach pojawia siê ¿±danie wpisania konkretnego s³owa znajduj±cego siê na danej stronie i w wybranym wierszu; jeszcze inne programy s± sprzedawane w wersji instalacyjnej, która pozwala na przeprowadzenie jednej tylko instalacji; poza tym wiele nowych komputerów sprzedaje siê z zainstalowanym ju¿ oprogramowaniem tak wiêc ani jego skopiowanie, ani tym bardziej ponowna instalacja na innym komputerze nie jest ju¿ mo¿liwa.Zabezpieczenie przed zapisem- (Write protection) dyski zabezpiecza siê przed zapisem poprzez specjalne fizyczne blokady (w przypadku dyskietki 3,5 calowej jest to ma³y prze³±cznik umieszczony w rogu dyskietki, a w przypadku dyskietki 5,25 calowej jest to naklejka zas³aniaj±ca specjalne wyciêcie), które przy próbie zmiany danych na chronionym przed zapisem dysku informuj± urz±dzenie, które dane zapisuje, ¿e operacja jest niemo¿liwa i dopiero odbezpieczenie dysku umo¿liwia u¿ytkownikowi dokonanie operacji, która wcze¶niej by³a niedozwolona.Zak³adka miejsca internetowego- (Internet site bookmark) zapamiêtane przez przegl±darkê internetow±, miejsce lub zbiór w sieci Internet, do którego chcemy szybko siêgaæ podczas nastêpnych sesji; uruchomienie zak³adki pozwala wykonaæ skok do wskazanego przez skrót miejsca, zwalniaj±c z konieczno¶ci rêcznego wpisywania adresu lub przechodzenia do niego przez sieæ odno¶ników innych stron WWW; istniej± programy wspomagaj±ce, s³u¿±ce do budowania obszernych i bardzo wygodnych w obs³udze ksi±¿ek adresowych.Zadanie- (task) w Windows wszystkie uruchamiane programy i niektóre ich funkcje; systemy wielozadaniowe jak Windows 95 umo¿liwiaj± jednoczesn± pracê wielu programów, a wiêc równoczesne wykonywaniu przez komputer kilku zadañ; dziêki temu wykonywanie zadañ odbywa siê równolegle, a u¿ytkownik zachowuje mo¿liwo¶æ prze³±czania siê w ka¿dej chwili do wybranego programu; mo¿e mieæ to na przyk³ad miejsce w sytuacji, gdy z edytora tekstu drukujemy d³u¿szy dokument, a w tym czasie chcieliby¶my siê zaj±æ wprowadzaniem nowych informacji w bazie danych.Zak³adka- rodzaj zaznaczenia w tek¶cie dokumentu tworzonego w edytorze tekstu; za pomoc± zak³adek zaznaczamy w edytorach tekstu wybrane miejsca, fragmenty tekstu i elementy graficzne, dziêki czemu - co jest szczególnie przydatne w przypadku d³u¿szych dokumentów - formu³uj±c odpowiednie polecenia mo¿emy b³yskawicznie odnajdywaæ zaznaczone miejsca.Za³adowanie- (£adowanie dolne, £adowanie skro¶ne, ¦ci±ganie, Pobieranie, Downed loading, Downloading) to proces kopiowania lub przenoszenia danych z oddalonego komputera (najczê¶ciej serwera sieci Internet) do dysku twardego lub pamiêci lokalnego komputera osobistego przy u¿yciu modemu lub po³±czenia sieciowego; pliki pobiera siê na przyk³ad z sieci Web na dysk twardy.Za³amanie siê systemu operacyjnego- (Crash) lub programu komputerowego jest b³êdem dzia³ania systemu komputerowego spowodowane b³êdem sprzêtu, b³êdem systemu operacyjnego lub innego wykonywanego programu; po za³amaniu siê systemu nie mo¿na ju¿ na nim pracowaæ, system czêsto nie przyjmuje ju¿ ¿adnych rozkazów i musi zostaæ przeprowadzony reset komputera.Za³±cznik plikowy- (Attachment) przesy³ka w postaci pliku do³±czana do listu poczty elektronicznej; wysy³ana zwykle, w celu zaoszczêdzenia czasu transmisji, w postaci pliku skompresowanego.Zamkniêcie sesji- (Closing Session) operacja polegaj±ca na tym, ¿e na p³ycie kompaktowej zapisane s± specjalne informacje pozwalaj±ce odczytywaæ czytnikom p³yt dane na niej zapisane (tzn. pomimo zapisania danych na p³ycie nie bêdzie one mog³y byæ odczytywane bez zamkniêcia sesji - dotyczy to p³yt Single-Session i Multi-Session).Zamykanie- kiedy dokonujemy edycji jakiego¶ dokumentu (tekstowego, arkusza kalkulacyjnego, graficznego czy bazy danych), zawieraj±cy go plik jest otwarty (otwarty plik to taki, którego zawarto¶æ zosta³a za³adowana z twardego dysku do pamiêci operacyjnej); aby zbiór taki ponownie zachowaæ na dysku, nale¿y go zapisaæ i zamkn±æ; podczas zamykania za³adowana zawarto¶æ pliku jest z powrotem przenoszona z pamiêci RAM na dysk twardy komputera; zamykanie dokumentów i programów jest szczególnie istotne przed wyj¶ciem z Windows, poniewa¿ je¶li siê tego nie zrobi, pliki programów lub dokumentów mog± ulec uszkodzeniu.Zapis BNF- skrócona nazwa symboliki Backusa, pochodz±ca od s³ów: Backus Normal Form.Zapisuj±co-odczytuj±ca g³owica- bardzo wa¿ny element dysków twardych i napêdów dyskietek; spe³nia ona podobne zadanie, co g³owica w magnetofonie odczytuj±ca i zapisuj±ca d¼wiêk na ta¶mie magnetycznej; tu ró¿nica polega na tym, ¿e odczyt i zapis dotyczy danych komputerowych, a nie ¶cie¿ek d¼wiêkowych; g³owica jest niezwykle wra¿liwa na wstrz±sy mechaniczne; z tego powodu na czas transportu nale¿y j± zaparkowaæ, czyli przenie¶æ w specjalny - bezpieczny - obszar dysku; nowsze modele dysków twardych s± wyposa¿one w mechanizm automatycznego parkowania g³owicy zapisuj±co-odczytuj±cej; o wra¿liwo¶ci g³owicy nale¿y jednak równie¿ pamiêtaæ w czasie pracy komputera wówczas talerze dysku twardego obracaj± siê z du¿± prêdko¶ci± i ka¿dy wstrz±s mo¿e spowodowaæ uderzenie g³owicy o powierzchniê dysku i w efekcie jej uszkodzenie; je¶li wiêc zamierzamy przenie¶æ komputer, najpierw nale¿y go wy³±czyæ.Zapisywanie- proces, w którym pliki s± zachowywane na dysku twardym lub innym no¶niku danych; komputer przenosi wówczas zawarto¶æ zbioru z pamiêci operacyjnej (RAM) do trwa³ej pamiêci dyskowej; w przeciwieñstwie do pamiêci operacyjnej informacje zachowane na dysku twardym pozostaj± tak¿e po wy³±czeniu komputera.Zarz±dzanie energi±- pojêcie zarz±dzania energi± sta³o siê w ostatnim czasie niezwykle modne ze wzglêdu na rosn±ce potrzeby oszczêdzania energii; dotyczy ono wszelkiego typu ¶rodków i metod maj±cych na celu zmniejszenie poboru pr±du przez urz±dzenia pod³±czane do komputera i stanowi±ce jego elementy sk³adowe, a wiêc monitory, drukarki, dyski twarde itd.; zarz±dzanie energi± polega na czê¶ciowym lub ca³kowitym wy³±czeniu na pewien czas danego urz±dzenia, gdy nie jest ono wykorzystywane; w przypadku monitora mo¿e siê to odbywaæ stopniowo, przy czym z ka¿dym stopniem redukcja pobieranego pr±du jest zwiêkszana.Zasilacz komputera- dostarcza pr±du do wszystkich jego komponentów: p³yty g³ównej, dysku twardego, klawiatury, myszy i kart rozszerzeñ - naturalnie o odpowiednim napiêciu; przy zakupie peceta warto wiêc zwróciæ uwagê, by zasilacz nie mia³ mniejszej mocy ni¿ 200 W. W przeciwnym razie zasilanie tak wielu urz±dzeñ elektrycznych mo¿e siê okazaæ niewystarczaj±ce.Zasoby systemu- dziêki stanowi zasobów systemu wiemy, w jakim stopniu jest wykorzystywany nasz komputer; przede wszystkim chodzi o obci±¿enie pamiêci operacyjnej oraz wykorzystanie karty graficznej i innych elementów systemu.Zawieszanie- programy zawieszaj± siê, kiedy w trakcie ich wykonywania wyst±pi b³±d; na ekranie monitora jest wówczas wy¶wietlany komunikat o b³êdzie, który informuje, czy zawieszenie mia³o charakter programowy, czy sprzêtowy; jedynie usuniêcie b³êdu umo¿liwia dalsz± pracê.Z-buffer- obszar pamiêci zawieraj±cy informacjê o odleg³o¶ci obiektów 3D od obserwatoraZ-buffering- algorytm u¿ywany przy trójwymiarowej grafice; pozwala on ustaliæ, które obiekty lub jakie ich czê¶ci s± widoczne, a które s± niewidoczne, bo s± schowane za innymi obiektami; przy tej technice procesor graficzny zapisuje w tak zwanym z-buffer warto¶æ ka¿dego piksela; bowiem ró¿ne obiekty mog± mieæ te same wspó³rzêdne x oraz y, ale jeden z nich mo¿e byæ po prostu zas³oniêty przez drugi; przy u¿yciu z-buffering-u obiekty bêd± mia³y te same warto¶ci wspó³rzêdnych x oraz y, ale bêd± mia³y inn± warto¶æ wspó³rzêdnej z; obiekt z najmniejsz± wspó³rzêdn± z jest z przodu, przed wszystkimi innymi obiektami i dlatego w³a¶nie bêdzie on wy¶wietlany.zdarzenie- w jêzykach programowania: wyst±pienie okre¶lonej sytuacji w trakcie przebiegu realizacji programu (np. wci¶niêcie przycisku mysz±, utworzenie okna, wci¶niêcie dowolnego klawisza klawiatury itp.)Zero Insertion Force- (ZIF) podstawka umo¿liwiaj±ca ³atw± wymianê procesorazero-insertion force (ZIF) upgrade socket- gniazdo do rozbudowy typu ZIF (zero-insertion force - wk³adanie bez u¿ycia si³y)zero latency- brak opó¼nieniaZestaw komend- (AT) jêzyk poleceñ u¿ywany do sterowania modemem.Zgodny z IBM- relikt epoki rozkwitu komputerów osobistych wyposa¿onych w system operacyjny DOS, którym ton nadawa³ produkt firmy IBM; inni producenci musieli siê podporz±dkowaæ i zachowaæ zgodno¶æ z komputerem IBM, aby i ich modele mog³y siê sprzedawaæ; z czasem jednak w¶ród producentów procesorów zacz±³ przewodziæ Intel, a w dziedzinie oprogramowania firma Microsoft, która opracowa³a Windows - system operacyjny bazuj±cy na graficznym interfejsie u¿ytkownika; obecnie okre¶lenie "zgodny z IBM" powinno raczej brzmieæ "zgodny z procesorem Intel"; na komputerach tego typu mo¿liwe jest uruchamianie systemów operacyjnych Windows, DOS, OS/2 i Linux; w wielu publikacjach wyra¿enie "zgodny z IBM" traktowane jest jako synonim okre¶lenia "zgodny z Windows".Zimny start- ponowne uruchomienie komputera po uprzednim jego wy³±czeniu przy u¿yciu wy³±cznika sieciowego lub przycisku Reset; natomiast ponowne uruchomienie peceta za pomoc± odpowiedniej kombinacji klawiszy okre¶lane jest mianem gor±cego startu;Zintegrowane pakiety oprogramowania- cieszy³y siê wielk± popularno¶ci± w latach 80-tych - przede wszystkim ze wzglêdu na fakt, i¿ skupia³y w sobie najbardziej niezbêdne narzêdzia: edytor tekstu, arkusz kalkulacyjny, bazê danych i modu³ do rysowania; obecnie te same funkcje, choæ w nieco bardziej ograniczonym stopniu, oferuje nawet sam edytor tekstu - jak na przyk³ad Microsoft Word; mimo to wielu u¿ytkowników nadal u¿ywa , zintegrowanych pakietów biurowych typu Microsoft Works, Microsoft Office czy Corel Suite, Works ma niezbyt wygórowane wymagania sprzêtowe, dziêki czemu nadaje siê do pracy na notebooku, natomiast dwa pozosta³e pakiety oferuj± kompletn± obs³ugê wszelkich prac zwi±zanych z prowadzeniem biura.zip drive- napêd ZIPZipowanie- polega na zmniejszaniu objêto¶ci plików za pomoc± programu kompresuj±cego; innym okre¶leniem zipowania jest pakowanie lub kompresja..zm- zakoñczenie lub czê¶æ segmentu adresu internetowego, wskazuj±ca, ¿e miejsce zosta³o utworzone lub odnosi siê do ZambiiZmiana nazwy- w Windows 95 zmienianie nazw plików i folderów jest niezwykle proste; s³u¿y do tego prawy przycisk myszy; po klikniêciu nim nazwy obiektu z menu kontekstowego wybieramy polecenie "Zmieñ nazwê" i w pod¶wietlonym polu nazwy wpisujemy nowy tekst.zmienna- identyfikator, który reprezentuje warto¶æ danego typu, czyli pewn± informacjê (przyk³adowo warto¶æ zmiennej "nazwisko" mo¿e stanowiæ nazwisko osoby, której dane s± w³a¶nie opracowywane)zmodem- protokó³ umo¿liwiaj±cy przesy³anie plików, który umo¿liwia m.in. wznowienie transmisji w miejscu, w którym zosta³a przerwana; najbardziej zaawansowany protokó³ ze spokrewnionej trójki, gdzie wcze¶niejszymi by³y xmodem i ymodem.Znacznik- pozwala na bezpo¶rednie przechodzenie do oznaczonego wcze¶niej miejsca w tek¶cie. Programi¶ci czêsto u¿ywaj± znaczników do zaznaczania pozycji docelowych dla poleceñ typu "Id¼ do".Znak zachêty DOS-a- po znaku zachêty DOS-a np. "C:\> ", pojawiaj±cym siê w wierszu poleceñ systemu, u¿ytkownik wpisuje komendy wraz z parametrami..zr- zakoñczenie lub czê¶æ segmentu adresu internetowego, wskazuj±ca, ¿e miejsce zosta³o utworzone lub odnosi siê do ZairuZrzut ekranowy- (screenshot) obraz graficzny przechwycony z ekranu monitora; aby otrzymaæ obraz zawarto¶ci ekranu w Windows 95, wystarczy nacisn±æ klawisz PrintScreen, a nastêpnie otworzyæ program, w którym chcemy umie¶ciæ obraz (na przyk³ad edytor tekstu) i nacisn±æ klawisze <Ctrl>+<V>ZUSE, Konrad- ur. 1910, niemiecki in¿ynier, konstruktor, artysta malarz; 1939-1958 skonstruowa³ serie elektromechanicznych i elektronicznych maszyn cyfrowych; 1958 projektant plotera sterowanego przez komputer; jeden z pionierów techniki komputerowej; laureat nagród naukowych i pañstwowych..zw- zakoñczenie lub czê¶æ segmentu adresu internetowego, wskazuj±ca, ¿e miejsce zosta³o utworzone lub odnosi siê do ZimbabweZw³oka- stan utajenia lub pozostawania w ukryciu; nie okazywanie oznak istnienia; zw³ok± okre¶la siê niekiedy czas oczekiwania na pobranie stron z sieci World Wide Web.
|
