|
Czołg lekki SdKfz 101 PzKpfw I Konwersje | ||
 |
 | |
Wóz dowodzenia KlPzBfWg 1KlA - pojazd nieuzbrojony | Wóz dowodzenia KlPzBfWg 3KlB - pojazd wyposażony w radiostację FuG8 | |
Komponenty, a przede wszystkim podwozia czołgów Panzer I posłużyły niemieckim konstruktorom do budowy wielu pojazdów pochodnych:
Pierwszymi pojazdami, które zbudowano na bazie modyfikacji seryjnych czołgów Panzer I były wozy dowodzenia oznaczane jako Kleiner Panzer Befehlswagen SdKfz 265 (KlPzBfWg). Powstały one w wyniku zapotrzebowania na pojazd mogący zapewnić łączność pododdziałom pancernym. Dotąd stosowane chorągiewki i rakiety sygnalizacyjne nie zapewniały odpowiedniej jakości dowodzenia, szczególnie gdy czołgi działały w rozproszeniu. Aby temu zaradzić próbowano najpierw zamontować | ||
 KlPzBfWg 3KlB - dobrze widoczne kuliste jarzmo km-u MG34 oraz wieżyczka dowódcy. |
radiostację FuG5 w seryjnym czołgu PzKpfw I. Niestety nie było to rozwiązanie trafione, gdyż kierowca-mechanik (załoga nadal była tylko 2-osobowa: dowódca-strzelec i mechanik-kierowca), który obsługiwał nadajnik, nie był w stanie równocześnie prowadzić czołgu. Dlatego, aby poprawić łączność i koordynację działań formacji pancernych postanowiono zbudować specjalny pojazd dowodzenia. Projekt wozu powstał w zakładach Kruppa pod koniec 1935 roku. Był to czołg 1A LaS Krupp - PzKpfw I Ausf.A z usuniętą wieżą i podwyższonym o 250mm przedziałem bojowym. Pojazd oznaczony jako Kleiner Panzer Befehlswagen SdKfz 265 (KlPzBfWg) typ 1KlA wyposażono w umieszczone w nadbudowie radiostację nadawczo-odbiorczą FuG6 o mocy 20W, zasięgu 8km przy nadawaniu kluczem i 6km przy nadawaniu fonią oraz odbiornik FuG2. Sprzęt pracujący w zakresie fal 27,2-33,3 MHz obsługiwany był przez trzeciego członka załogi - radiotelegrafistę. Początkowo czołgi były pozbawione uzbrojenia, później uzbrojono je w zamontowany z przodu karabin maszynowy MG13 kalibru 7,92mm. Do końca 1935 roku zbudowano łącznie 6 pojazdów tego typu. | |
W latach 1935-38 w zakładach Daimler-Benz na podwoziach czołgów PzKpfw I Ausf.B wyprodukowano kolejne 200 wozów dowodzenia KlPzBfWg typu 2KlB i 3KlB. Pierwszy z nich o pancerzu czołowym grubości 14,5mm (1Kla - 13mm) uzbrojony był w pojedynczy karabin maszynowy MG34 kalibru 7,92mm w standardowym jarzmie. Z kolei pojazd 3KlB miał zwiększone opancerzenie płyty przedniej przedziału bojowego do 19mm, karabin maszynowy MG34 zamontowany w jarzmie kulistym oraz dodatkowo wyposażony był w wieżyczkę obserwacyjną dowódcy. W latach 1939-40 w niektórych KlPzBfWg wymieniono radiostację FuG6 na FuG8 o zasięgu 40km. Początkowo wozy dowodzenia miały półstałe maszty antenowe, zastąpione wkrótce anteną ramową o rozstawie 2m. Od 1939 roku stosowano także anteny prętowe o długości 2m. Wozy KlPzBfWg służyły w dowództwach kompanii, batalionów i pułków pancernych od 1935 do 1940 roku. Od drugiej połowy 1940 roku zaczęto przesuwać je do zadań pomocniczych (np.pozbawione uzbrojenia były stosowane jako Ambulanse czy też jako wozy obserwacyjne artylerii w dywizjach pancernych), jedynie w wyższych dowództwach dotrwały w lini do 1942 roku. | ||
 Munitionsschlepper auf PzKpf I Ausf.A - dobrze widoczna pokrywa przykrywająca przedział bojowy. |
Innymi pojazdami budowanymi z wykorzystaniem podwozi czołgów PzKpfw I Ausf.A były przeznaczone do zaopatrywania w amunicję czołgów walczących na pierwszej linii lekkie transportery amunicyjne Munitionsschlepper auf PzKpfw I Ausf.A SdKfz 111. We wrześniu 1939 roku w zakładach Alkett przeprowadzono przebudowę 51 czołgów PzKpfw I Ausf.A. Polegało ona na demontażu wieży i zakryciu otwartego przedziału bojowego dwuczęściową osłoną pancerną. Pojazdy tego typu były używane w czasie walk w Polsce i Francji. Wiosną 1942 roku kolejne podwozia czołgów PzKpfw I Ausf.A i Ausf.B przystosowano do przewozu amunicji. Modyfikacja polegała na usunięciu wieży i montażu w jej miejscu duzej stalowo-drewnianej skrzyni ładunkowej, przykrytej z góry | |
brezentową płachtą (często zdarzało się, że pojazdy pozbawiano tylko wieży i nie montowano skrzyni). Ta modyfikacja znacznie zwiększyła ilość przewożonej amunicji. Na początku 1943 roku wszystkie pozostałe jeszcze czołgi Pzkpfw I przebudowano na transportery amunicyjne oznaczane teraz jako Munitionsschlepper ohne Aubau (transpoter amunicyjny bez nadbudowy), bądź Munitionsschlepper Auf PzKpfw Ia und Ib. | ||
 Pojazd pogotowia technicznego Ins-tandsetzungkraftwagen I. |
Od 1936 do listopada 1938 roku przebudowano 164 czołgi PzKpfw I Ausf.B na wozy pogotowia technicznego przeznaczone dla kompanii pancernych. Pojazdy oznaczano jako Instandsetzugkraftwagen I (wóz pogotowia technicznego) lub Panzerkampfwagen I Ausf.B ohne Aufbau (PzKpfw I Ausf.B bez nadbudowy). Modyfikacja polegała stworzeniu przedziału ładunkowego poprzez usunięcie wieży, górnego pancerza i nadbudowy kadłuba. Dodatkowo na zewnątrz przewożono kanistry z paliwem i wodą oraz części zapasowe. W niektórych wozach załogę osłaniały z przodu dwie duże szyby z plexi (szkła organicznego) lub wiatrochron z blachy z dwoma małymi okienkami. Od góry można było rozpiąć brezentową plandekę. Pojazdy tego typu były używane w komapniach pancernych do 1941 roku, choć już w 1940 roku zaczęto wycofywać je do celów szkolnych. | |
Na początku 1940 roku w zakładach kolejowych Talbot w Aachen przystosowano kilkadziesiąt czołgów PzKpfw I Ausf.B dla jednostek saperskich dywizji pancernych. Pojazd nazwany Ladungsleger auf PzKpfw I przystosowany był do przenoszenia ładunku wybuchowego służącego do niszczenia stałych przeszkód polowych. Istniały dwie wersje tego wozu. Pierwsza przenosząca ładunek o masie 50 kg, zaopatrzona była w specjalny wysięgnik zaczepiony do stalowej liny, której drugi koniec przymocowany był do wciągarki. Po podjechaniu do celu wysięgnik przenosił zasobnik nad czołgiem i | ||
 Pojazd szturmowy Ladugsleger auf PzKpfw I - wersja z ładunkiem przeno-szonym nad czołgiem. |
składał na ziemi, po czym ładunek można było odczepić i po wycofaniu odpalić. Druga wersja pojazdu zabierała 75-cio kg ładunek wybuchowy zamocowany na rozkładanym wysięgniku zamontowanym z tyłu kadłuba. Po podjechaniu na wstecznym biegu do celu wysięgnik opuszczał zasobnik za czołgiem, po czym ładunek można było odpalić przy pomocy zapalnika czaso- wego. Pojazdy obu wersji poza przenoszonymi ładunka- |
 Pojazd szturmowy Ladugsleger auf PzKpfw I - wersja z rozkładanym wysiegnikiem. |
mi wybuchowymi były uzbrojone tak jak normalne czołgi Panzer I. Wozy Ladungsleger były używane w Pancernych Kompaniach Saperów niektórych Dywizji Pancernych (2., 6. i 7.DPanc.)sporadycznie na froncie zachodnim w 1940 roku i wschodnim w 1941. | ||
 2cm Flak 38 auf Sf PzKpfw I Ausf.A, 614.Flak Abteilung, front wschodni zima 1941-42. |
Interesującą modyfikacją czołgów PzKpfw I Ausf.A były samobieżne działa przeciwlotnicze 2cm Flak 38 (Sf) auf PzKpfw I Ausf.A - Flakpanzer I. Był to pierwszy pojazd tego typu zbudowany na podwoziu czołgu, a nie pojazdu półgąsienicowego. Działko przeciwlotnicze 2 cm Flak 38 L/112 kalibru 20 mm zamontowano w miejscu usuniętej wieży na obrotowej lawecie przymocowanej do podłogi czołgu. Działko było zamontowane symetrycznie względem osi pojazdu (wieża w czołgu była przesunięta w lewo względem osi) i posiadało rozchylane boczne osłony opuszczane podczas strzelania. Z boku kadłuba i niekiedy z tyłu mocowano rozkładane platformy ułatwiające załodze strzelanie. Zapas amunicji i wyposażenie holowano w przyczepce SdAnh 51. Pojazdy Flakpanzer I nie były konstrukcją zbyt udaną. Przede wszystkim były mocno przeciążone - przeznaczone pierwotnie dla dwusobowej załogi przewoziły od 5 (położenie mar- | |
szowe) do 8 żołnierzy (położenie bojowe). Ponadto posiadały podatne na usterki mocno wyeksploatowane silniki. Łącznie wiosną 1941 roku zakłady Alkett zbudowały 24 pojazdy, w które wyposażono trzy baterie (po 8 pojazdów) 614.Flak Abteilung (mot.) (Zmotoryzowanego Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej). Każda bateria otrzymała ponadto osiem transporterów Munitionsschlepper I SdKfz 111. Pojazdy 2cm Flak 38 (Sf) auf PzKpfw I Ausf.A nie były zbyt długo używane - ostatni pojazd tego typu stracono w styczniu 1942 pod Stalingradem. | ||
Ciekawą konstrukcją był zbudowany w firmie Magirus - samobieżny czołg mostowy Brückenleger auf PzKpfw I Ausf.A. Na kadłubie czołgu PzKpfw I Ausf.A zamontowano na stałe przęsło mostu. Para czołgów Brückenleger pozwalała pokonać przeszkodę (np. rów przeciwczołgowy) o maksymalnej | ||
 Samobieżny most saperski Brücken- leger auf PzKpf I Ausf.A. |
szerokości 11 metrów. Z powodu niewystarczajacej nośności i sztywności most okazał się konstrukcją niepraktyczną i prace nad nim przerwano koncentrując się na skonstruowaniu mostu na podwoziu czołgu PzKpfw II. W trakcie oblężenia Tobruku saperzy z 5.Dywizji Lekkiej w Deutches Afrika Korps wyposażyli jeden czołg |
Czołg z miotaczem płomieni Flamm-panzer I uzbrojony w miotacz płomieni Flammenwerfer 40. |
PzKpfw I Ausf.A w standardowy miotacz niemieckiej piechoty - Flammenwerfer 40. Miotacz zamon- towano w miejscu prawego karabinu maszynowego MG13. Pojazd znany jako Flammpanzer I lub Flammpanzer auf PzKpfw I Ausf.A mógł oddać od 10 do 12 jednosekundowych strzałów na odległość do 25 metrów. Podobna konwersja czołgu PzKpfw I Ausf.B była uzywana podczas wojny domowej w Hiszpanii. | ||
 Czołg szkolny - Fahrschulpanzer I - na podwoziu czołgu PzKpfw I Ausf.B. Pojazd napędzany gazem drzewnym. |
Od 1934 roku praktycznie do końca wojny do szkolenia używano pojazdów znanych jako Fahrschulpanzer I lub Wannen. Były to pozbawione wież i nadbudowy kadłuba czołgi Panzerkampfwagen I Ausf.A i Ausf.B. Najliczniej wozy tego typu były uzywane w NSKK - (Nationalisches Sozialistisches Kraftfahr Korps - Narodowo Socjalisty- czny Korpus Motorowy) - paramilitarnej organizacji zajmująca się podstawowym szkoleniem poborowych kierowanych do jednostek |
Czołg szkolny - Fahrschulpanzer I z organizacji NSKK. |
pancernych i zmotoryzowanych. W 1942 roku opracowano wersję pojazdu napędzaną gazem generatorowym tzw. Holz Gas (gaz drzewny). | ||
