Panzerbefehlswagen "Jagdpanther" wczesnej serii produkcyjnej z armatą PaK 43/2 ze sztabu 559. batalionu ciężkich niszczycieli czołgów, front zachodni, jesień 1944.

• UZBROJENIE
• DANE TAKTYCZNO-TECHNICZNE
• NAPĘD
• WYPOSAŻENIE RADIOWE I DODATKOWE
• MALOWANIE

Panzerjäger "Jagdpanther" średniej serii produkcyjnej z dwuczęściową lufą, spawanym jarzmem armaty i pojedynczym peryskopem kierowcy z 654 sHPzJägAbt, Francja 1944.

W czasie II wojny światowej jednostki pancerne armii niemieckiej były wyposażone w pojazdy klasyfikowane jako działa samobieżne lub niszczyciele czołgów. Bez wątpienia najlepszym pojazdem z tej klasy było produkowane na bazie podzespołów (podwozie i silnik) czołgu PzKpfw V SdKfz171 "Panther" działo samobieżne SdKfz173 "Jagdpanther".

Armia niemiecka już od początku wojny pracowała nad skonstruowaniem dział samobieżnych. Głównym ich zadaniem miało być eliminowanie pojazdów przeciwnika znajdujących się poza zasięgiem armat własnych czołgów, a więc właściwie niemożliwych do zniszczenia. Początkowo w tym celu Niemcy dokonywali adaptacji istniejących przestarzałych podwozi czołgowych. Do tego typu konstrukcji należały m.in. działa samobieżne Marder I SdKfz135, które w jednej z odmian bazowały na zdobycznych podwoziach francuskich Tracteur Blinde 37L's uzbrojonych w działo 7,5cm PaK40/1. Po rozpoczęciu kampanii rosyjskiej okazało się, że rozwiązanie to nie zdaje już egzaminu. Niemieckie czołgi i działa pancerne nie były w stanie podejmować równorzędnej walki z nowymi typami czołgów rosyjskich jak średni T-34 czy ciężki KW-1.

W związku z zapotrzebowaniem na szybkie i silnie uzbrojone działo samobieżne 3 sierpnia 1942 roku Waffen Amt zdecydował o przystosowaniu do tego celu podzespołów nowo projektowanego czołgu średniego VK 30.02 (MAN) - późniejszej Pantery . Uzbrojenie nowego pojazdu miała stanowić doskonała armata kalibru 88 mm (8,8cm PaK43 L/71) oraz karabin maszynowy . Pierwotnie prace zlecono zakładom Kruppa w Essen. Jednakże ich udział w projektowaniu nowej konstrukcji zakończył się w zasadzie już 16 listopada 1942 roku na zaprezentowaniu urzędnikom Waffen Amtu drewnianej makiety. Spowodowane było to decyzją ministra Alberta Speera z października 1942 roku, który polecił aby w celu ułatwienia cyklu produkcyjnego, prace konstrukcyjne, a także i później

produkcję seryjną przejęły zakłady Daimler-Benz produkujące czołgi "Panther". 5 stycznia 1943 roku ustalono dokładne wytyczne taktyczno - techniczne. Zawierały one m.in. zalecenia co do grubości pancerza. I tak pancerz czołowy miał mieć grubość 100mm i być nachylony pod kątem 35°, zaś pancerz boczny nadbudowy odpowiednio 60mm i 35°. Zalecono również zastosowanie łatwo rozbieralnego jarzma armaty, tak aby umożliwić szybki dostęp do umieszczonego z przodu kadłuba pojazdu mechanizmu przeniesienia napędu i sterowania.

1 maja 1943 r. Waffen Amt WaPrüf 6 wydał nową specyfikację opancerzenia oraz zalecił zastosowanie wanny kadłuba czołgu "Panther II", a nie standardowej Pantery. Jednak już cztery dni później wrócono do pierwotnego pomysłu wykorzystania podwozia zwykłej Pantery, ale z zastosowaniem uproszczeń technologicznych planowanych do wprowadzenia w nowym pojeździe. 24 maja 1943 r. W związku z brakiem miejsca i mocy przerobowych w fabryce Daimler-Benza w Berlinie ministerstwo uzbrojenia zdecydowało, że produkcja dział samobieżnych zostanie przeniesiona do MIAG (Mühlenbau und Industrie A.G.) w Brunszwiku (Braunschweig). W czerwcu 1943 r. Daimler-Benz ukończył model w skali 1:1, który został przetransportowany do MIAG w celu przygotowania wykrojników i szablonów potrzebnych do rozpoczęcia produkcji. 20 października 1943 r. na poligonie w Orzyszu (Arys) przedstawiono ten model Adolfowi Hitlerowi. Ostatecznie we wrześniu 1943 r. gotowa była nadbudowa, w październiku ukończono pierwszy prototyp oznaczony V101, zaś drugi V102 był gotowy do prób 17 listopada 1943 r. Pojazdy te w stosunku do projektu z 1 maja 1943 roku cechowały się słabszym opancerzeniem. Było to związane z koniecznością ograniczenia ciężaru pojazdu, i tak pancerz czołowy miał tylko 80mm (zamiast 100mm), bok i tył wanny kadłuba chronił pancerz grubości 40mm, wierzch nadbudowy 30mm, a wierzch tyłu kadłuba miał tylko 25mm grubości. Całkowita masa opancerzenia wynosiła ok. 17000kg. Zmianie uległ również mechanizm lawety armaty, miała ona bowiem mieć możliwość wychylania się na boki o 12° w obie strony a nie jak planowano o 14°.

Rozpoczęcie produkcji seryjnej planowano na grudzień 1943 roku, ale pierwsze Jagdpanthery ostatecznie opuściły taśmę produkcyjną zakładów MIAG w styczniu 1944 roku. Uszkodzenia fabryki spowodowane ciężkimi bombardowaniami przeprowa-dzonymi przez amerykańską 8 Flotę Powietrzną (w czerwcu i październiku 1944 r.) spowodowały, że nie osiągnęła ona nigdy planowanego poziomu produkcji - w najlepszych miesiącach zakłady wykonywały od 30 do 50% zakładanego planu. Dlatego od listopada 1944 roku produkcję Jagdpanther uruchomiona także w zakładach MNH (Maschinenfabrik Niedersachsen Hannover) w Hanowerze oraz w MBA (Maschinenbau und Bahnbedarf) w Poczdamie. Ostatnie Jagdpanthery produkcji MBA trafiły do jednostek w okolicy Berlina 18 i 19 kwietnia po jednej sztuce, zaś 22 kwietnia pięć. Generalnie do kwietnia 1945 r. zostało wyprodukowa-

nych ok. 415 (413-417) "Jagdpanther". Jesienią 1945 roku Brytyjczycy z 823.Armoured Troops Workshop zmontowali z elementów pozostawionych przez Niemców w zakładach MNH 13 "Panther" i "Jagdpanther".

Szybkie, dobrze opancerzone i uzbrojone działa samobieżne "Jagpanther" były bardzo efektywną bronią, cieszącą się zasłużonym uznaniem swoich załóg. Dzięki doskonałej kombinacji mobilności, potężnej siły ognia i grubego pancerza działa te mogły dosłownie dziesiątkować wrogie pojazdy, zanim te zbliżyły się na odległość umożliwiającą im skuteczne odpowiedzenie ogniem. Jednak pojazdy te pojawiły się zbyt późno i przede wszystkim w zbyt małej ilości, aby w znaczący sposób wpłynąć na przebieg wojny.

Literatura:

• Zbigniew Lalak, Dariusz Jędrzejewski "Niemiecka Broń Pancerna 1933-45"
• Janusz Ledwoch "Jagdpanther"
• "II Wojna Światowa - Encyklopedia uzbrojenia"