TCZEW
W 1952 r. Tczew stał się miastem wydzielonym z prezydentem na
czele i liczy obecnie ponad 50 tys. mieszkańców. Również osadnictwo w rejonie tego
miasta należy niewątpliwie do najstarszych na Pomorzu Nadwiślańskim. Pierwszy jednak
zapis o tej miejscowości występuje dopiero w przywileju księcia świeckiego Grzymisława
dla joannitów z 1198 r. Na przełomie 1252 i 1253 przeniósł tu z Lubiszewa swą stolicę
książę Sambor II (1220-1278), trzeci syn Mściwoja I. Dzierżył on odziedziczone po
ojcu ziemie Pirsna, Zabory, Garczyn, Starogard, Lubiszewo, Tczew, Tymawa i m. in.
Gorzędziej. W dniu 1309 r. miasto wpadło ostatecznie w ręce Krzyżaków. Latem 1457 r.
przejeżdżał przez nie król Kazimierz Jagiellończyk. W 1678 r. starostwo tczewskie
otrzymała w dzierżawę Maria Kazimiera, żona króla Jana III Sobieskiego. W okresie
wojny północnej (1700-1721) ze szkodą dla miasta przeciągały przez nie obce wojska.
Tczew został objęty grabieżą w 1734 r. w okresie walk o tron między Stanisławem
Leszczyńskim a Augustem III Sasem. Rozbudowa miasta w pierwszym okresie lat zaboru
pruskiego, tj. do połowy XIX w. była nieznaczna. Zmiana nastąpiła dopiero po roku
1850, kiedy Tczew zaczął przekształcać się w ważny węzeł kolejowy Pomorza Gdańskiego.
Rozbudował się przemysł, powstały nowe dzielnice mieszkaniowe. W dniu 23 lutego 1807 r.
Tczew został zdobyty przez żołnierzy polskich generała H. Dąbrowskiego. W dniu 20
lutego 1832 r. przez miasto maszerowała na zachód 120 - osobowa kolumna byłych
powstańców listopadowych pod wodzą Wincentego Pola. Polskość pielęgnowały tu m. in.:
kościół katolicki, organizacje społeczne polskie, np.. od 1906 r. bank ludowy, oraz
gazety polskie. W 1920 r. otwarto Państwową Szkołę Morską, a w latach 1922-1928
nastąpiła rozbudowa portu rzeczno - morskiego w Tczewie, największego podówczas na
Pomorzu Gdańskim. Rozbudował się przemysł, powstały nowe dzielnice mieszkaniowe.
W początkach okupacji hitlerowcy urządzili w koszarach obóz przejściowy, w którym
wymordowano około 100 Polaków. W dniu 24 stycznia 1940 r. dokonano publicznej egzekucji
13 Polaków na tzw. "świńskim rynku" w Tczewie. W mieście rozbudowały się liczne
organizacje konspiracyjne, jak: Komenda Obrońców Polski, Polski Związek Powstańczy,
AK (obwód) i m. in. TOW "Gryf Pomorski". Ta ostatnia organizacja była szczególnie
aktywna w środowisku kolejarskim. Miasto zostało wyzwolone 12 marca 1945 r. Tczew
po wyzwoleniu należał do najbardziej zniszczonych miast na Kociewiu. Gród Sambora
nie tylko odbudował się , ale także rozbudował się. Przybyły nowe zakłady przemysłowe,
osiedla, szkoły itp. Nad miastem górują wieżowce, z których pierwszy wzniesiono przy
al. Zwycięstwa, a dalsze w osiedlu Śródmieście II. Z inicjatywy Towarzystwa Ziemi
Tczewskiej przystąpiono w ostatnich latach do zorganizowania Muzeum Wisły. Warto
zwiedzić m. in. kościół farny św. Krzyża z XIII-XIV wieku, gotycki, kościół św.
Stanisława Kostki podominikański, XIV wieczny, gotycki, obiekty poklasztorne dominikanów,
mosty rzeczne, wiatrak holenderski z 1806 r., muzeum Wisły, stare cmentarze oraz
m. in. pomniki i tablice pamiątkowe.
|