Miasto leży na lewym, wysokim brzegu Wisły u ujścia Mątawy, na południowowschodnim skraju Pojezierza Starogardzkiego. Nowe jest usytuowane u zbiegu starych, ważnych szlaków handlowych, przy międzynarodowej trasie kołowej E 16.
Znaleziska archeologiczne świadczą tu o osadnictwie już w okresie młodszej epoki kamienia. W 1266 r. książę gdański Mszczuj II odniósł tutaj zwycięstwo nad Krzyżakami. W 1277 r. Nowe było siedzibą kasztelani. W 1282 r. sprowadził się tu zakon żebraczy franciszkanów - minorytów. W 1302 r. wojewoda pomorski, Piotr Święca, podniósł tę osadę do roli miasta na prawie polskim. Prawo miejskie chełmińskie Nowe otrzymało ponownie z rąk Krzyżaków w 1350 r. W 1440 r. miasto przystąpiło do Związku Pruskiego. Załoga krzyżacka skapitulowała ostatecznie 1 lutego 1465 r. Za czasów Polski szlacheckiej miasto było siedzibą starostów niegrodowych. Pod dowództwem jednego z nich, Jana Butlera, brał udział w wyprawie wiedeńskiej 1683 r. regiment piechoty, złożony wyłącznie z Pomorzan. W początkach 1807 r. przebywały w Nowem oddziały legionów polskich Henryka Dąbrowskiego. Nie brakowało ochotników z miasta i okolic do powstań listopadowego i styczniowego. W początkach XX w. młodzież szkolna Nowego strajkowała w obronie języka polskiego.
W 1887 r. uruchomiono tartak parowy z fabryką mebli, a w 1890 r. fabrykę mebli koszykarsko - pedykowych. W okresie międzywojennym Nowe rozbudowało się w największy na Kociewiu ośrodek przemysłu meblarskiego. W 1927 r. było tam czynnych 27 zakładów przemysłowych, w tym 15 fabryk mebli.
W walkach obronnych o to miasto, opanowane 3 września 1939 r. przez wojska hitlerowskie, poległo 10 żołnierzy polskich, pochowanych na cmentarzu katolickim. W tym i następnym miesiącu hitlerowcy uwięzili około 200 Polaków z miasta i okolic, z których część wymordowano. Ludność brała udział w ruchu oporu. Wojska 2 Armii Uderzeniowej wyzwoliły Nowe 19 lutego 1945 r. Poległo ponad 650 żołnierzy radzieckich.
Po wojnie nastąpiła dalsza rozbudowa Nowego jako ośrodka przemysłu meblarskiego i wikliniarsko - trzciniarskiego. Powstały nowe osiedla mieszkaniowe. Miasto liczy ponad 6000 mieszkańców.
Do zabytków należą m. in.: układ przestrzenno - urbanistyczny starego miasta z XIV w., oparty o jeszcze wcześniejszy, niepowtarzalny w innych miastach Pomorza, o dużej wartości dla polskiej kultury miejskiej XIII/XIV w. Kościół farny św. Mateusza z XIV/XV w., gotycki, z prochami w podziemiach generała Legionów Polskich Komierowskiego z 1807 r. Kaplica św. Jerzego (dawniej szpitalna), w XIV w. , gotycka, przy drodze do Gdańska, dziś na cmentarzu, zamek pokrzyżacki, zbudowany około1350 r. nad stromo ku Wiśle opadającym urwiskiem, obecnie adaptowany dom kultury miejski, mury obronne, wybudowane przez Krzyżaków przed 1375 r., ratusz wolnostojący, istniejący od początków XIX w. oraz kilka kamieniczek.
Punkty widokowe z wysokiej skarpy na wschód od rynku i na północny wschód od starego miasta pozwalają oglądać wspaniałą dolinę Wisły, a przy pięknej pogodzie widać stąd nawet Kwidzyn. Nowe może też służyć jako baza turystyczno - wypadowa dla wycieczek w pobliskie atrakcyjne Bory Tucholskie.