Ten największy po katedrze w Oliwie i bazylice NMP w Gdańsku obiekt sakralny w kraju zbudowany został od około 1280 r. jako kościół klasztorny cystersów. W 1824 r. stał się on katedrą diecezji chełmińskiej, którą w 1965 r. podniesiono do godności bazyliki mniejszej. Może ona pomieścić około 8000 ludzi.
Świątynia, jeden z najstarszych zabytków europejskiej sztuki muratorskiej, wolny od wpływów miejscowego budownictwa krzyżackiego, jest przykładem obiektu powstałego w stylu gotyku pomorskiego, pierwszego tego typu w Europie wschodniej, o wspaniałym sklepieniu gwiaździstym i pięknych portalach, w tym północnym z kamiennymi rzeźbami architektonicznymi, unikatowymi w skali kraju. Bazylika jest w Polsce jednym z kościołów najbogatszych w dzieła sztuki, do których należą m. in. stalle gotyckie klasy europejskiej i największy w kraju ołtarz główny późnorenesansowy ze słynnym obrazem koronacji NMP Hermana Hana (1574-1628).